Arthur Ashe: Şampiyon Oldu, 14.000 Doları Rakibi Aldı

5 Temmuz 1975, Wimbledon finali. Karşısında son şampiyon, 22 yaşındaki Jimmy Connors. Herkes Connors'ı favori görüyor. Üstelik Connors, ona 5 milyon dolarlık dava açmış.

Arthur Ashe korta çıkıyor ve maçı 6-1, 6-1, 5-7, 6-4 kazanıyor.

Bu belgeselde, ayrılmış kortlarda büyüyen bir çocuğun üç Grand Slam'e ve ABD Açık'ın ana stadına nasıl uzandığını ve bir zaferinin ödülünü neden hiç alamadığını anlatıyoruz.

Birinci bölüm: Richmond.

Arthur Ashe, 10 Temmuz 1943'te Virginia'nın Richmond kentinde doğdu. Babası, siyahlara ayrılmış Brook Field parkının bekçisiydi. Aile parkın içindeki evde yaşıyordu ve Arthur tenisle o parkta tanıştı.

Annesi Mattie, oğlu yedi yaşına girmeden öldü. Aynı yıllarda siyah bir tenisçi ve antrenör olan Ronald Charity, küçük Arthur'a oyunun temellerini gösterdi.

Ayrımcılık kortta da sürüyordu. Ashe, beyaz rakiplerin oynadığı turnuvaların çoğuna giremiyordu.

1953'te, 10 yaşında, Lynchburg'lu doktor Robert Walter Johnson onu yaz kampına aldı. Johnson, Althea Gibson'ın da hocasıydı.

Lisenin son yılı için Saint Louis'e taşındı. Ardından UCLA'dan tenis bursu geldi.

1963'te ABD Davis Kupası takımına seçilen ilk siyah oyuncu oldu. 1965'te NCAA tekler şampiyonu oldu ve UCLA takım şampiyonluğunu kazandı.

İkinci bölüm: ödülsüz şampiyon.

1968, Açık Dönem'in ilk yılı. Grand Slam'ler artık profesyonellere de açık.

Eylül 1968, Forest Hills, ilk ABD Açık. Ashe beşinci seribaşı ve hâlâ amatör. Finalde Hollandalı Tom Okker var.

Maç beş set sürüyor: 14-12, 5-7, 6-3, 3-6, 6-3. Ashe finalde 26 as atıyor. Bir Grand Slam'de tekler şampiyonu olan ilk siyah erkek oyuncu artık o.

Ama birincilik ödülü 14 bin dolar. Ashe amatör olduğu için bu parayı alamıyor. Para, finali kaybeden Okker'e gidiyor. Ashe'nin payı, günde 20 dolarlık harcırah. Turnuva boyunca eline geçen toplam para: 280 dolar.

Aynı yaz ABD Amatör Şampiyonası'nı da kazanmıştı.

1970'te Avustralya Açık finalinde Dick Crealy'yi 6-4, 9-7, 6-2 yendi. İkinci Grand Slam'i geldi.

Üçüncü bölüm: vize ve dava.

1969'da Ashe, Güney Afrika Açık'ında oynamak için vize istedi. Apartheid yönetimi reddetti. Ret yıllarca sürdü.

Dört yıl sonra, 1973'te vize sonunda geldi. Ashe, Johannesburg'da tekler finaline çıktı ve orada Jimmy Connors'a kaybetti. Çiftlerde ise Tom Okker'le şampiyon oldu.

1972'de kurulan oyuncular birliği ATP'nin kurucuları arasındaydı. 1974'te birliğin başkanı oldu.

Connors, Ashe'nin yönettiği ATP'ye karşı da mahkemedeydi. Davis Kupası'nda oynamayı da reddediyordu. Ashe bir mektupta onu vatansever görünmemekle eleştirdi. Connors, 5 milyon dolarlık hakaret davası açtı.

Dördüncü bölüm: Wimbledon 1975.

Final günü Connors birinci seribaşı ve son şampiyon. Ashe altıncı seribaşı ve 32 yaşına beş gün var.

Ashe planını değiştirmişti. Connors'a hız vermeyecekti: alçak ve kesik toplar, yavaş toplar, loblar ve geniş açılı servisler.

Korta, göğsünde USA yazan Davis Kupası ceketiyle çıktı.

İlk oyunu kaybetti, ama ilk iki seti 6-1, 6-1 aldı. Connors üçüncü seti 7-5 kazandı. Ashe dördüncüyü 6-4 bitirdi.

Wimbledon tekler şampiyonu olan ilk siyah erkek oyuncu oldu. Connors davayı daha sonra geri çekti.

Bizce o finali kazanan güç değil, akıldı: Ashe, rakibinin en sevdiği silahı, yani hızı ona hiç vermedi.

Yılı ATP sıralamasında dördüncü bitirdi. Ertesi yıl ikinci sıraya kadar yükseldi.

Beşinci bölüm: kalp ve kan.

Temmuz 1979'da, 36 yaşında, kalp krizi geçirdi. Ardından dörtlü bypass ameliyatı oldu. 16 Nisan 1980'de tenisi bıraktı.

Ama tenisten kopmadı. Oyuncu olarak üç kez kazandığı Davis Kupası'na bu kez kaptan olarak döndü. 1981'den 1985'e kadar ABD takımının kaptanıydı. Takım 1981'de ve 1982'de kupayı kazandı.

1983'te ikinci kalp ameliyatını oldu. Ashe ve doktorları, virüsün bu ameliyattaki kan naklinden bulaştığına inanıyordu.

1988'de HIV taşıdığını öğrendi. Bunu kamuoyuna açıklamadı.

Dört yıl sonra USA Today gazetesinin haberi yapacağını öğrendi. 8 Nisan 1992'de bir basın toplantısı düzenledi ve hastalığını kendisi açıkladı.

Aynı yıl AIDS'e karşı bir vakıf kurdu ve Sports Illustrated onu yılın sporcusu seçti. 6 Şubat 1993'te, 49 yaşında, AIDS'e bağlı zatürreden hayatını kaybetti.

Altıncı bölüm: miras.

1985'te Uluslararası Tenis Onur Listesi'ne girmişti. Aynı yıl kaptanlığı da sona erdi.

1993'te Başkan Bill Clinton, ona ölümünden sonra Başkanlık Özgürlük Madalyası verdi.

10 Temmuz 1996'da, yaşasaydı 53. doğum günü olacak günde, Richmond'daki Monument Avenue'ya heykeli dikildi. Çocukken siyahlara ayrılmış bir parkta oynadığı kentte.

1997'de ABD Açık'ın yeni ana stadına onun adı verildi: Arthur Ashe Stadyumu. 2019'da Richmond'daki Boulevard caddesinin adı da Arthur Ashe Bulvarı oldu.

Bizce Ashe'nin asıl zaferi bir kupa değil: amatör olduğu için ödülünü alamadığı turnuvanın ana stadı, bugün onun adını taşıyor.

Ayrılmış kortlar, ödülsüz bir kupa, bir dava ve bir kan nakli.

Sence Arthur Ashe'yi en çok hangi zaferiyle hatırlamalıyız?